sexta-feira, 23 de setembro de 2016

III
RUBRICAE GENERALES MISSALIS ROMANI

Caput I
NOTIONES ET NORMAE GENERALES

269. Sacrosanctum Missae Sacrificium, iuxta canones et rubricas celebratum, est actus cultus publici, nomine Christi et Ecclesiae Deo redditi. Denominatio proinde « Missae privatae » vitetur.
270. Missa cum Officio divino summum totius christiani cultus constituit; Missa proinde per se cum Officio diei concordare debet.
Dantur tamen etiam Missae extra ordinem Officii, scilicet votivae aut defunctorum.
271. Missarum species duae sunt : Missa in cantu et Missa Iecta.
Missa dicitur in cantu, si sacerdos celebrans partes ab ipso iuxta rubricas cantandas revera cantu profert; secus dicitur Iecta.
Missa in cantu porro, si celebratur cum assistentia ministrorum sacrorum, appellatur Missa solemnis; si celebratur absque ministris sacris, vocatur Missa cant at a.
Missa solemnis demum, quae ab Episcopo vel ab aliis facultatem habentibus celebratur cum solemnitatibus in libris liturgicis statutis, dicitur Missa pontificalis.
272. Missa natura sua postulat, ut omnes adstantes, secundum modum sibi proprium, eidem participent.
Varios autem modos, quibus fideles sacrosancto Missae Sacrificio actuose participare possunt, ita oportet moderari, ut periculum cuiusvis abusus amoveatur, et praecipuus eiusdem participationis finis obtineatur, plenior scilicet Dei cultus et fidelium aedificatio.
De hac fidelium actuosa participatione fusius actum est in Instructione de Musica sacra et sacra Liturgia a S. Rituum Congregatione data die 3 septembris anni 1958.
273. Rubricae quae sequuntur valent tam pro Missis in cantu quam pro Missis lectis, nisi aliter expresse caveatur.        

Caput II
DE CALENDARIO ADHIBENDO IN MISSAE CELEBRATIONE

274. Missa dicenda est iuxta calendarium aut ecclesiae vel oratorii in quo Missa celebratur, aut loci, aut ipsius sacerdotis celebrantis, aut Ecclesiae univérsae, prout infra exponitur.
275. In ecclesia vel oratorio publico, quilibet sacerdos, tam dioecesanus quam religiosus, celebrare tenetur iuxta calendarium ipsius ecclesiae vel oratorii publici.
Idem servetur in oratorio semipublico principali seminarii, domus religiosae, collegii, nosocomii, carceris et similium.
276. In oratoriis secundariis seminarii, domus religiosae, collegii, nosocomii, carceris et similium, quilibet sacerdos sequi potest aut calendarium ipsius oratorii aut proprium.
277. In oratoriis privatis, et cum celebrat super altare portatile extra locum sacrum, quilibet sacerdos sequi potest aut calendarium loci (n. 53 a) aut proprium.
278. De festis Patroni principalis nationis, regionis seu provinciae sive ecclesiasticae sive civilis, dioecesis, oppidi seu civitatis, necnon de anniversario Dedicationis ecclesiae cathedralis et aliis festis actu feriatis, si quae sint, quilibet sacerdos Missam celebrare debet, etiamsi secus calendarium proprium sequi posset.
279. Oratorium fixe constitutum in navibus est oratorium publicum; et in eo adhiberi debet calendarium Ecclesiae univérsae. Cum autem quis celebrat extra huiusmodi oratorium, super altare portatile, adhibere potest vel calendarium Ecclesiae univérsae vel calendarium proprium. Idem facere potest qui legitime celebrat in itinere aëreo, fluviali vel viae ferreae.
280. In seminariis et collegiis clericorum dioecesanis, Religiosis commissis; necnon in seminariis et collegiis clericorum interdioecesanis, regionalibus, nationalibus et internationalibus, etiam Religiosis commissis, idem adhibetur calendarium, quod praecipitur pro recitatione divini Officii in communi (nn. 154-155 rubricarum Breviarii romani).
281. In collegiis et domibus interprovincialibus, nationalibus et internationalibus Religiosorum, adhibendum est calendarium proprium Ordinis seu Congregationis univérsae (n. 55), additis tantum festis de quibus n. 57.
282. Calendarium dioecesanum, additis festis loci et ecclesiae vel oratorii propriis, adhiberi debet:
a) in ecclesiis cathedralibus, etsi Religiosis sint commissae;
b) in ecclesiis et oratoriis propriis cleri dioecesani, etsi chorum Religiosorum adnexum habeant, qui cum ecclesia per crates tantum communicat;
c) in ecclesiis et oratoriis Religiosorum utriusque sexus, qui calendarium proprium non habent, additis tamen festis ipsis propriis et indultis;
d) in ecclesiis et oratoriis Religiosorum, quae clero dioecesano commissa sunt, aut adnexum habent chorum Canonicorum; non autem si ecclesia vel oratorium alicui sacerdoti in particulari est commissum;
e) in ecclesia et oratorio principali seminarii, etsi Religiosis sit commissum, data tamen facultate addendi festa de quibus n. 154 rubricarum Breviarii romani.
283. Calendarium religiosum, additis festis de quibus n. 57 atque festis ecclesiae vel oratorii propriis adhiberi debet:
a) in ecclesiis et oratoriis principalibus Religiosorum, qui calendarium proprium habent, etsi sint paroecialia;
b) in ecclesiis et oratoriis cleri dioecesani, quae Religiosis commissa sunt, aut ipsis Religiosis inserviunt pro publica divini Officii recitatione, etsi sint paroecialia; non autem si ecclesia vel oratorium alicui Religioso in particulari est commissum;
c) in ecclesiis et oratoriis Tertiariorum utriusque sexus, etsi solum Officium parvum B. Maríae Virg. recitent;
d) in oratoriis secundariis seminarii Religiosis commissis, si haec oratoria ipsis Religiosis tantum inserviunt.
284. Sacerdos qui celebrat in ecclesia vel oratorio ubi ritus diversus viget, stare debet calendario ipsius ecclesiae vel oratorii quoad festa eorumque gradum, commemorationes et collectam imperatam. In ordinanda autem Missa, sumere debet partes variabiles proprias illius ritus, retentis caeremoniis et Ordinario proprii ritus. 

Caput III
DE MISSA CONVENTUALI

285. Nomine Missae conventualis intellegitur Missa quae ab iis, qui per leges Ecclesiae choro adstringuntur, in coniunctione cum Officio divino cotidie celebranda est.
286. Singulis diebus una tantum dicenda est Missa conventualis, quae cum Officio in choro recitata concordare debet, exceptis diebus de quibus infra nn. 289-294.
Obligatio tamen alias Missas in choro celebrandi ex piis fundationibus vel alia legitima causa, firma manet.
287. Missa conventualis dicenda est post Tertiam, nisi communitatis moderator, gravi de causa, eam post Sextam vel Nonam dicendam esse censuerit.
In vigilia Pentecostes, Missa conventualis dicitur post Nonam.
288. Missa conventualis per se solemnis esse debet, vel saltem cantata. Ubi vero per leges particulares vel per peculiaria indulta a solemnitate Missae in choro dispensatum fuerit, convenit ut Missae conventuali lectae chorales participationem liturgicam directam praestent, partes saltem Ordinarii Missae recitando. Porro iidem chorales prohibentur quominus, inter Missam conventualem, Horas canonicas choraliter prosequantur.
289. In omnibus feriis IV classis, nisi aliter praescribatur, loco Missae conventualis Officio conformis, dici potest, sine commemoratione feriae:
a) aut Missa quae respondet commemorationi in Officio diei forte occurrenti;
b) aut Missa de Mysterio, Sancto vel Beáto, cuius elogium eo die habetur in Martyrologio vel eius Appendice pro respectivis Ecclesiis approbata;
c) aut una ex Missis votivis quae in Missali, pro Missa conventuali, per hebdomadam disponuntur;
d) aut quaelibet alia Missa, quae tamquam votiva celebrari permittitur.
290. Missa conventualis pro defunctis sacerdotibus, benefactoribus et aliis, excepto tempore natalicio et paschali:
a) dici debet, quolibet mense, excepto mense novembri, prima feria IV classis;
b) dici potest, qualibet hebdomada, prima feria IV classis.
Sumitur Missa «cotidiana» cum oratione Deus, véniae largítor.
291. In diebus Litaniarum tam maiorum quam minorum, ubi fit processio, aut fiunt aliae peculiares supplicationes, Missa conventualis dici debet de Rogationibus (nn. 346-347).
292. In die coronationis Summi Pontificis, et in anniversariis eiusdem Summi Pontificis et Episcopi dioecesani, in ecclesiis cathedralibus et collegiatis, pro Missa conventuali dicitur Missa de ipsis anniversariis, iuxta nn. 362-363.
293. In anniversario Episcopi proxime defuncti, necnon in anniversario quod infra octiduum omnium Fidelium defunctorum celebratur pro animabus omnium Episcoporum et ecclesiae cathedralis Canonicorum defunctorum, in ipsa ecclesia cathedrali pro Missa conventuali dicitur Missa de iisdem anniversariis.
294. In anniversariis omnium defunctorum alicuius Capituli aut Ordinis seu Congregationis ad chorum obligatae, pro Missa conventuali dicitur Missa de iisdem anniversariis.
295. In Commemoratione omnium Fidelium defunctorum, pro Missa conventuali adhibenda est Missa quae prima inscribitur hoc die ; et chorales illi soli interesse tenentur.
296. In festo Nativitatis Domini, in choro dicuntur duae Missae conventuales, scilicet una in nocte et altera in die.
297. Cum Episcopus Missam solemniter celebrat, vel eidem assistit; aut cum in choro canitur Missa Officio non conformis, ratione alicuius solemnitatis externae, chorales huic Missae tantum interesse tenentur, etsi pro benefactoribus non applicetur, servata tamen lege de applicanda alia Missa per eum ad quem spectat.     

Caput IV
DE MISSA IN DOMINICIS ET FERIIS

298. Omnes dominicae, sive I sive II classis, propriam Missam habent. Attamen dominicae post Epiphaniam, quae transferuntur inter dominicam XXIII et XXIV post Pentecosten, sumunt antiphonas ad Introitum, ad Offertorium et ad Communionem, necnon graduale et Allelúia cum suo versu a dominica XXIII post Pentecosten, retentis orationibus, Epistola et Evangelio propriis.
299. Item propriam Missam habent omnes feriae temporis Quadragesimae et Passionis necnon Quatuor Temporum Adventus et septembris. In reliquis feriis dicitur Missa dominicae praecedentis, nisi a rubricis aliter provisum sit.
300. In sabbatis Quatuor Temporum et in sabbato « Sitientes », Missa in qua Ordines sacri conferuntur dicenda est de sabbato, etiam festo I vel II classis occurrente.        

Caput V
DE MISSIS FESTIVIS

301. Missa de festo, sensu proprio, intellegitur Missa de Mysterio, Sancto vel Beáto quae celebratur secundum ordinem Officii.
302. Sensu autem latiore, dicuntur quoque Missae de festo:
a) Missa de festo III classis ab alio festo eiusdem gradus impedito;
b) Missa de commemoratione in Officio diei occurrente;
c) Missa de Mysterio, Sancto vel Beáto, cuius elogium eo die habetur in Martyrologio vel eius Appendice pro respectivis Ecclesiis approbata.
303. Missae festivae numero praecedenti recensitae omnibus iuribus liturgicis gaudent, ac si festum cum integro Officio celebraretur. Attamen:
a) Missa de festo III classis impedito dici potest suo die, solummodo si etiam festum impediens sit III classis;
b) Missa de commemoratione in Officio diei occurrente, et Missa de Mysterio, Sancto vel Beáto, cuius elogium eo die habetur in Martyrologio vel eius Appendice pro respectivis Ecclesiis approbata, dici potest tantum si occurrit dies liturgicus IVclassis.
304. Missae quae dicuntur festivae sensu latiore prohibentur in ecclesiis unam tantum Missam habentibus :
a) quoties urgeat onus Missae conventualis cui per alium sacerdotem satisfieri nequeat, nisi Missa, iuxta n. 289, tamquam conventualis dici possit;
b) quoties diebus Litaniarum dicenda sit, iuxta rubricas, Missa de Rogationibus.
305. Ad formulam autem Missae festivae eligendam extra Missam conventualem, haec serventur:
d) pro festis quae in Proprio Sanctorum habentur, sumitur Missa quae, suo die, in Missali indicatur. Attamen, loco Missae de Communi, sumi potest, ad libitum sacerdotis celebrantis, Missa propria de eodem festo, si habetur, inter Missas pro aliquibus locis;
b) pro festis quae in Proprio Sanctorum non habentur, sumitur Missa de Communi. Quoties in eodem Communi plures exstant formulae, electio fit ad libitum sacerdotis celebrantis. In singulis autem Communibus Epistolae et Evangelia, quae habentur sive in ipsis Missis sive ad calcem totius Communis, sumi possunt in qualibet Missa de eodem Communi.

Caput VI
DE MISSIS VOTIVIS

A - De Missis votivis in genere
306. Nomine Missae votivae intellegitur Missa quae dicitur extra ordinem Officii vel commemorationum diei currentis, aut non est de Mysterio, vel Sancto eo die in Martyrologio elogium habente.
307. Missa votiva potest esse:
a) de mysteriis Domini;
b) de beata Maria Virgine;
c) de Angelis;
d) de Sanctis;
e) ad diversa.
308. Tamquam Missae votivae, de mysteriis Domini, celebrari possunt:
a) in Ecclesia universa:
1) de Ss.ma Trinitate;
2) de Ss.mo Nomine Iesu;
3) de Ss.mo Corde Iesu;
4) de pretiosissimo Sanguine D. N. I. C;
5) de Christo Rege;
6) de Ss.mo Eucharistiae Sacramento;
7) de D. N. Iesu Christo, summo atque aeterno Sacerdote;
8) de sancta Cruce;
9) de Passione Domini;
10) de sancta Familia Iesu, Maríae, Ioseph;
11) de Spiritu Sancto;
b) in singulis ecclesiis, praeter Missas supra memoratas, omnes Missae de festis Domini quae in calendariis particularibus inscribuntur, et aliae Missae votivae specialiter concessae.
Celebrari tamen nequeunt, tamquam votivae, Missae quae referuntur ad mysteria vitae Domini.
309. De beata Maria Virgine celebrari possunt, tamquam votivae:
d) in Ecclesia universa, Missae quae pro sancta Maria in sabbato, iuxta temporum diversitatem, in Missali assignantur, necnon omnes Missae de festis B. Maríae Virg. quae in calendario universali inscribuntur ;
b) in singulis ecclesiis, praeter Missas supra memoratas, omnes Missae de festis B. Maríae Virg. quae in calendariis particularibus inscribuntur, et aliae Missae votivae specialiter concessae.
Partes variandae iuxta diversa anni tempora, in his Missis deficientes, sumuntur e Communi festorum B. Maríae Virg.
Celebrari tamen nequeunt, tamquam votivae, Missae quae referuntur ad mysteria vitae eiusdem B. Maríae Virginis, excepta Missa de eiusdem Immaculata Conceptione.
310. De Angelis celebrari possunt, tamquam votivae:
d) Missae de singulis festis Ss. Angelorum; b) Missa votiva de Ss. Angelis feriae III assignata.
311. De Sanctis celebrari possunt, tamquam votivae, Missae de quolibet Sancto canonizato elogium habente in Martyrologio romano, vel eius Appendice pro respectivis Ecclesiis approbata.
312. Missae votiva de Beatis permittuntur, ex Apostolico Indulto, unice in triduo quod in eorum honorem celebratur intra annum a beatificatione.
313. Missa votiva «ad diversa» habentur in Missali, vel eius Appendice pro aliqua ecclesia approbata, pro peculiaribus circumstantiis vel necessitatibus celebrandae.
314. Pro Missa votiva de mysteriis Domini sumitur Missa de respectivo festo, nisi expresse indicetur aliam esse adhibendam; aut peculiaris Missa votiva.
315. Pro Missa votiva de B. Maria Virg., de Angelis et de Sanctis sumitur Missa de respectivo festo, si in Missali habetur, sive in Proprio Sanctorum sive inter Missas pro aliquibus locis, nisi alia Missa tamquam votiva in Missali expresse indicetur.
Quodsi festum in Missali desit, sumitur Missa de Communi. Quoties in eodem Communi plures exstant formulae, electio fit ad libitum sacerdotis celebrantis. In singulis autem Communibus, Epistolae et Evangelia, quae habentur sive in ipsis Missis sive ad calcem totius Communis, sumi possunt in qualibet Missa de eodem Communi.
Serventur tamen rubricae de mutandis nonnullis partibus vel verbis, iuxta anni tempora et iuxta qualitatem mere votivam huius Missae.
316. Pro aliqua peculiari necessitate, sumitur Missa votiva propria, si habetur in Missali ; ea vero deficiente, sumitur « Missa pro quacumque necessitate », adhibitis, loco orationum huius Missae, orationibus necessitati occurrenti convenientibus, si inter « Orationes diversas » inveniuntur.
317. Quaevis Missa votiva de mysteriis Domini, de B. Maria Virg. vel Sancto, prohibetur quoties occurrit dies liturgicus I vel II classis in quo fit Officium de eadem Persona. Tunc, loco Missae votivae, dicenda est Missa de Officio occurrenti. Occurrente vero die liturgico III vel IV classis, eligi potest aut Missa de Officio diei aut Missa votiva, exclusa alterius commemoratione.
318. Oratio Missae votivae impeditae additur, sub unica conclusione, orationi Missae diei, solummodo si Missa votiva est I aut II classis, et modo ne occurrat dies sub nn. 1, 2, 3, et 8 in tabella praecedentiae recensitus.
De Missa votiva III classis impedita nihil fit in Missa de Officio occurrenti.
319. In admittendis et ordinandis orationibus in Missis votivis, serventur ea quae infra pro singulis Missarum votivarum classibus statuuntur (nn. 330 b, 343     386 6, 389 b).
320. De hymno angelico et de symbolo in Missis votivis dicitur suis locis, cum agitur de singulis Missarum votivarum classibus, et infra, nn. 431-432» et 475-476.
321. Sequentia, si qua habetur, in Missis votivis omittitur.
322. Praefatio dicitur quae cuique Missae votivae propria est; qua deficiente, dicitur praefatio de Tempore aut communis, iuxta normas generales.
323. Color paramentorum, in Missis votivis, debet esse cuique Missae conveniens ; sed in Missis votivis lectis IV classis non conventualibus, adhiberi potest etiam color Officii diei, servato tamen colore violaceo et nigro unice pro Missis quibus per se competit.
324. Nisi in rubricis particularibus aliud statuetur, Missa votiva potest esse aut in cantu aut Iecta.
325. Missae votivae sunt I, II, III aut IV classis; de singulis agitur numeris sequentibus.
326. Quaevis Missa votiva prohibetur in ecclesiis unam tantum Missam habentibus:
a) quoties urgeat onus Missae conventualis, cui per alium sacerdotem satisfieri nequeat, exceptis Missis votivis, quae certis diebus pro Missa conventuali dici possunt (n. 289) aut debent (nn. 290-294);
b) die 2 februarii, si fiat benedictio candelarum ;
c) in Litaniis maioribus et minoribus, si dicenda sit Missa de Rogationibus (n. 346).
327. Quoties, in rubricis aut in peculiari indulto, aliqua Missa indicatur tamquam votiva alicuius classis, ordinanda est iuxta normas et privilegia, quae pro eadem classe Missarum votivarum statuuntur. 

B - De Missis votivis I classis

I - De Missis votivis I classis in genere
328. Nomine Missae votivae I classis intellegitur Missa votiva quae celebrari permittitur omnibus diebus liturgicis, iis tantum exceptis qui sub nn. 1-8 in tabella praecedentiae recensentur, salvo praescripto n. 332.
329. Missae votivae I classis, a rubricis generalibus praevisae, sunt:
a) Missae de Dedicatione, in actu consecrationis ecclesiae (nn. 331-334);
b) Missae in cantu de Ss.mo Eucharistiae Sacramento, in solemnioribus celebrationibus Congressus eucharistici (n. 335);
c) Missae in cantu de mysteriis Domini, B. Maria Virg., Sancto vel Beáto, occasione celebrationis extraordinariae (n. 340 a).
330. Privilegia Missarum votivarum I classis sunt:
a) dicuntur cum Glória et Credo;
b) excludunt omnes commemorationes non privilegiatas, et collectam ab Ordinario loci imperatam ;
c) oratio Missae votivae impeditae additur sub unica conclusione orationi Missae diei currentis, modo ne occurrat dies sub nn. 1, 2, 3 et 8 in tabella praecedentiae recensitus ;
d) si in cantu celebrantur, adhibetur tonus solemnis.        

II - De Missis Dedicationis in actu consecrationis ecclesiae
331. Ecclesiarum consecratio, quamvis omni die de iure fieri possit, opportunius tamen fit dominicis et festis diebus. Prohibetur vero in vigilia et festo Nativitatis Domini, in festis Epiphaniae et Ascensionis Domini, Corporis Christi, diebus a dominica II Passionis seu in palmis usque ad dominicam Resurrectionis inclusive, in dominica Pentecostes, necnon die Commemorationis omnium Fidelium defunctorum.
332. Missa de Dedicatione in actu consecrationis ecclesiae vel oratorii est pars totius ritus consecrationis; proinde celebrari debet quoties ecclesia vel oratorium consecratur, etiam diebus quibus reliquae Missae votivae I classis prohibentur.
333. In Missa de Dedicatione in actu consecrationis ecclesiae additur, sub unica conclusione, oratio de Mysterio vel Sancto in cuius honorem ecclesia vel oratorium est consecratum, et nulla alia admittitur commemoratio, ne privilegiata quidem.
334. Aliae Missae quae in ecclesia vel oratorio, die consecrationis, expleto ritu, celebrantur, dici possunt de Dedicatione, tamquam votivae I classis.

III - De Missis in Congressibus eucharisticis
335. Singulis diebus Congressus eucharistici dioecesani, regionalis, nationalis et internationalis, Missa principalis, dummodo sit in cantu, celebrari potest de Ss.mo Eucharistiae Sacramento, tamquam votiva I classis.
336. In ceteris publicis celebrationibus eorundem Congressuum, Missa de Ss.mo Eucharistiae Sacramento celebrari potest tamquam votiva II classis.
337. Singuli sacerdotes qui Congressui eucharistico intersunt, celebrare possunt Missam de Ss.mo Eucharistiae Sacramento, tamquam votivam III classis.
 
IV - De Missis votivis in quibusdam celebrationibus extraordinariis
338. Privilegia hac paragrapho indicata spectant ad Missas:
a) in triduo vel octiduo quod in honorem alicuius Sancti vel Beáti, intra annum a canonizatione vel beatificatione, celebratur;
b) in quibusdam celebrationibus extraordinariis, per triduum vel octiduum perductis, occasione v. gr. saecularis recurrentiae. Excluduntur tamen celebrationes extraordinariae in honorem Beatorum.
339. Ad celebrationes peragendas, de quibus numero praecedenti, requiritur peculiare indultum Sanctae Sedis.
340. Singulis diebus harum celebrationum permittitur :
a) unica Missa in cantu de mysterio Domini, B. Maria Virg., Sancto vel Beáto in cuius honorem celebrationes peraguntur, tamquam votiva I classis;
b) omnes Missae lecta, ut supra, tamquam votivae II classis.     

C) De Missis votivis II classis

I - De Missis votivis II classis in genere
341. Nomine Missae votivae II classis intellegitur Missa votiva quae celebrari permittitur omnibus diebus liturgicis II, III et IV classis.
Missa tamen pro Sponsis et Missa pro gratiarum actione in 250 vel 500 anniversario a celebratione matrimonii prohibentur omnibus diebus dominicis.
342. Missae votivae II classis, a rubricis generalibus praevisae, sunt:
a) Missa in solemni benedictione ecclesiae vel oratorii, et in consecratione altaris (n. 345);
b) Missa Rogationum in Litaniis tam maioribus quam minoribus (nn. 346-347);
c) Missae votivae occasione orationis Quadraginta Horarum aut alterius expositionis Ss.mi Sacramenti (nn. 348-355);
d) Missae de solemnitate externa festorum (nn. 356-361);
e) Missa in die coronationis Summi Pontificis et in anniversariis Papae et Episcopi dioecesani (nn. 362-365);
f) Missa pro re gravi et publica simul causa (nn. 366-368);
g) Missa « Pro Fidei propagatione » (nn. 369);
h) Missae in quibusdam occasionibus peculiaribus (nn. 370-372);
i) Missae votivae in sanctuariis (nn. 373-377);
j) Missa votiva pro Sponsis et Missa pro gratiarum actione in 250 et 500 anniversario a celebratione matrimonii (nn. 378-382).
343. Privilegia Missarum votivarum II classis sunt:
a) dicuntur cum Glória, nisi adhibeatur color violaceus paramentorum ; sed sine Credo, nisi ratione dominicae aut octavae occurrentis dicendum sit ;
b) admittunt unam tantum commemorationem, et excludunt collectam ab Ordinario loci imperatam ;
c) oratio Missae votivae impeditae additur, sub unica conclusione, orationi Missae diei, modo ne occurrat dies sub nn. 1, 2, 3 et 8 in tabella praecedentiae recensitus, salvo praescripto n. 380;
d) si in cantu celebrantur, adhibetur tonus solemnis.
344. Missae votivae II classis reguntur normis generalibus n. 343 memoratis ; quae autem sunt cuique Missae propria, infra indicantur.
 
II - De Missa votiva in solemni benedictione ecclesiae vel oratorii, et in consecratione altaris
345. In solemni benedictione ecclesiae vel oratorii, et in consecratione altaris, expleto ritu, dicitur, tamquam votiva II classis, Missa de Mysterio vel Sancto in cuius honorem ecclesia vel oratorium est benedictum, vel altare est consecratum.
 
III - De Missa Rogationum in Litaniis tam maioribus quam minoribus
346. In Litaniis tam maioribus quam minoribus (nn. 80-90), in ecclesiis in quibus fit processio vel, de mandato Ordinarii loci, peculiares celebrantur supplicationes (nn. 83), dicitur, tamquam votiva II classis, Missa de Rogationibus (cfr. n. 86).
347. Missa Rogationum, vel Missa diei quae locum tenet Missae votivae impeditae, habetur tamquam pars totius actionis liturgicae; et dicitur regulariter expleta processione, vel expletis aliis peculiaribus supplicationibus.
 
IV - De Missis votivis occasione orationis Quadraginta Horarum aut alterius expositionis Ss.mi Sacramenti
348. Ad exponendum et reponendum Ss.mum Sacramentum pro oratione Quadraginta Horarum, sive continua sive interrupta, in ipso altari expositionis celebratur, in cantu, tamquam votiva II classis, Missa de Ss.mo Eucharistiae Sacramento.
349. Die medio expositionis, in altari ubi Ss.mum Sacramentum non est expositum, celebrari potest in cantu, tamquam votiva II classis, aut Missa de Ss.mo Eucharistiae Sacramento, aut alia Missa votiva peculiaribus necessitatibus loci accommodata.
350. Diebus quibus Missae votivae IV classis a rubricis permittuntur, convenit ut Missae quae celebrantur in ecclesia in qua habetur oratio Quadraginta Horarum, sint de Ss.mo Eucharistiae Sacramento.
351. In Commemoratione omnium Fidelium defunctorum:
a) expositio Ss.mi Sacramenti sequatur, repositio vero praecedat Missam in cantu, vel principalem;
b) tempore expositionis, Missae de Officio diei dicuntur cum paramentis violaceis, et extra altare expositionis.
352. Die 2 februarii, feria IV cinerum et in dominica II Passionis seu in palmis, si fit benedictio candelarum, aut respective cinerum vel palmarum, Ss.mum Sacramentum, pro adoratione Quadraginta Horarum expositum, tempore benedictionis et processionis vel impositionis cinerum, aut transfertur ad aliud altare in quo adoratio continuari possit absque detrimento pietatis fidelium, aut deponitur, et adoratio resumitur, expleta benedictione et processione vel cinerum impositione cum Missa. Quod convenienter servatur etiam in Commemoratione omnium Fidelium defunctorum, pro Missa principali diei et sequenti absolutione ad tumulum.
353. Ad exponendum Ss.mum Sacramentum pro publica adoratione, quae per unum diem protrahitur, dici potest, tamquam votiva II classis, Missa de Ss.mo Eucharistiae Sacramento.
354. Ad exponendum vero Ss.mum Sacramentum pro publica adoratione, quae per aliquas tantum horas protrahatur, dicitur Missa de die, sine commemoratione Ss.mi Sacramenti.
Diebus tamen, quibus permittuntur Missae votivae IV classis, convenientius dicitur Missa de Ss.mo Eucharistiae Sacramento.
355. In Missis quae durante adoratione, ex indulto, ad altare expositionis celebrantur, additur, sub unica conclusione, oratio de Ss.mo Eucharistiae Sacramento, modo ne occurrat dominica, nec Officium, Missa aut commemoratio fiat de Christo Domino.
 
V - De Missis votivis in solemnitate externa festorum
356. Nomine solemnitatis externae alicuius festi intellegitur celebratio ipsius festi absque Officio, in bonum fidelium, vel die quo festum impeditur, vel in dominica quando ipsum festum occurrit infra hebdomadam, vel alio statuto die.
357. Solemnitas externa alicui festo aut ipso iure competit, aut peculiari indulto conceditur.
358. Solemnitas externa ipso iure competit dumtaxat:
d) festo Ss.mi Cordis Iesu;
b) festo B. Maríae Virg. a Rosario, in dominica I mensis octobris;
c) festo Purificationis B. M.V., si actio liturgica huic diei propria, approbante Sancta Sede, in dominicam transferatur, pro ea tantum Missa, quae candelarum benedictionem et processionem sequitur.
d) festo Patroni principalis, rite constituti, nationis, regionis seu provincias sive ecclesiasticae sive civilis, dioecesis, loci seu oppidi vel civitatis;
e) festo Patroni principalis, rite constituti, Ordinis seu Congregationis, et religiosae provinciae;
f) festo Patroni, rite constituti, coetuum vel institutionum, in ecclesiis vel oratoriis, quo fideles ad Patronum celebrandum conveniunt ;
g) festis anniversarii Dedicationis necnon Tituli propriae ecclesiae;
h) festis Tituli necnon Fundatoris canonizati Ordinis seu Congregationis;
i) festis aut commemorationibus, in. calendario Ecclesiae univérsae vel in calendario proprio inscriptis, quae cum peculiari populi concursu celebrantur : cuius rei iudex est loci Ordinarius.
359. Solemnitas externa, si ipso iure competat, nec supra, n. 358, pro quibusdam solemnitatibus externis aliter statuatur, fieri potest aut ipso die quo festum impeditur, aut in dominica immediate praecedenti vel immediate sequenti Officium festi impediti, aut alio die ab Ordinario loci determinando, iuxta rubricas.
Si vero peculiari indulto conceditur, solemnitas externa diei definito assignatur.
360. De festo cuius fit solemnitas externa, celebrari potest una Missa in cantu et altera Iecta, vel duae Missae lectae, tamquam votivae II classis, excepto casu de quo n. 358 c.
361. Solemnitates externae per peculiare indultum quibusdam dioecesibus, ecclesiis vel familiis religiosis iam antea concessae, in vigore manent, ea tamen restrictione quod diebus liturgicis I classis prohibeantur, et numquam plures quam duae Missae de eadem solemnitate celebrari possint.
 
VI - De Missa votiva in die coronationis Summi Pontificis et in anniversariis Papae et Episcopi dioecesani
362. In die coronationis Summi Pontificis; in anniversario coronationis Summi Pontificis; in anniversario aut electionis aut consecrationis aut translationis Episcopi dioecesani (semel scilicet, die ab ipso Episcopo eligendo), pro Missa conventuali, in ecclesiis cathedralibus et collegiatis, dicitur Missa votiva propria, ad modum Missae votivae II classis.
363. Si autem haec Missa votiva impeditur, haec serventur:
a) si anniversarium coronationis Summi Pontificis perpetuo impeditur pro universa Ecclesia ; aut si anniversarium Episcopi perpetuo impeditur pro universa dioecesi, fixe reponitur in proximiorem diem similiter non impeditum. Pariter reponitur anniversarium Episcopi dioecesani, si eodem die occurrat dies coronationis Summi Pontificis vel eiusdem anniversarium;
b) si accidentaliter tantum impediuntur a die sub nn. 1, 2, 3 et 8 in tabella praecedentiae recensito, transferuntur in proximum diem qui non sit I classis.
364. Iisdem diebus, supra n. 362, recensitis, in omnibus ecclesiis et in omnibus Missis, praeter quam defunctorum, additur oratio pro Papa aut pro Episcopo, prout infra, n. 449, indicatur. Attamen haec oratio transfertur, quoties transfertur Missa votiva in ecclesiis cathedralibus et collegiatis.
365. Una Missa « In anniversario coronationis Papae » permittitur, de consensu Ordinarii loci, tamquam votiva II classis, in singulis ecclesiis, die quo peculiares aguntur celebrationes in honorem Summi Pontificis. 

VII - De Missa votiva pro re gravi et publica simul causa
366. Nomine Missae votivae pro re gravi et publica simul causa intellegitur Missa quae, de mandato vel consensu Ordinarii loci, cum populi concursu celebratur, pro aliqua gravi necessitate vel utilitate spirituali vel temporali, quae communitatem vel notabilem ipsius partem afficit.
367. Missa votiva pro re gravi est unica in qualibet ecclesia; et sumitur Missa quae necessitati convenit, aut, ea deficiente, « Missa pro quacumque necessitate », iuxta ea quae supra, n. 366, indicantur.
368. Cum occurrit gravis necessitas aut publica calamitas, tempus autem Ordinarium loci adeundi non suppetit, parochus Missam votivam, ut supra, n. 366, in sua paroecia statuere potest.
 
VIII - De Missa « Pro Fidei propagatione »
369. Una Missa « Pro Fidei propagatione » celebrari permittitur, tamquam votiva II classis, in singulis ecclesiis, die quo peculiares habentur celebrationes pro Missionibus, et occasione Congressus missionalis.
 
IX - De Missis votivis in quibusdam occasionibus peculiaribus
370. Missae de quibus agitur hac paragrapho, peculiares respiciunt celebrationes, coetibus quibusdam particularibus aut parti tantum fidelium proprias.
Peculiares autem huiusmodi celebrationes sunt:
a) pro paroeciis: initium et finis sacrae Missionis ad populum ; iubilaea maiora paroeciae et parochi vel alterius sacerdotis in paroecia degentis ; solemnes celebrationes extraordinariae, et similia;
b) pro scholis, collegiis, seminariis et aliis institutis huius generis : initium et finis anni scholaris ; iubilaea extraordinaria, ut sunt quinquagesimum vel centesimum anniversarium ab eorum institutione;
c) pro domibus religiosis: solemnia vestitionis aut professionis; initium et finis Capituli generalis, provincialis; iubilaea maiora Religionis, provinciae, domus; vigesimum quintum vel quinquagesimum anniversarium a professione vel ordinatione sacerdotali sodalium;
d) pro diversis coetibus, uti sunt confraternitates, societates piae, uniones professionales et similia: conventus generales annui; conventus extraordinarii plurium coetuum eiusdem generis: iubilaea maiora et similia;
e) pro domibus exercitiorum: initium et finis cursus exercitiorum vel conventus extraordinarii;
f) pro nosocomiis, castris, carceribus et institutis similibus: celebrationes extraordinariae religiosae, et aliae festivitates modo vel tempore extraordinario celebrandae.
371. Huiusmodi Missa, unica pro singulis occasionibus, est votiva II classis, et celebratur aut de mandato aut de consensu respectivi Ordinarii.
372. Missa, his occasionibus celebranda, seligatur conveniens, iuxta occasionum diversitatem, ex. gr. de Spiritu Sancto, pro gratiarum actione, de aliquo mysterio Domini, de B. Maria Virg., aut Sancto, aut inter Missas votivas ad diversa.
 
X - De Missis votivis in sanctuariis
373. Sanctuarii nomine venit ecclesia seu aedes sacra divino cultui publice exercendo dicata, quae ob peculiarem pietatis causam (ex. gr. ob imaginem sacram ibi veneratam, ob reliquiam ibi conditam, ob miraculum quod Deus ibi operatus sit, ob peculiarem indulgentiam ibi lucrandam) a fidelibus constituitur meta peregrinationum ad gratias impetrandas vel vota solvenda.
374. Missae votivae, ex indulto Sanctae Sedis, sanctuariis vel aliis piis locis concessae vel concedendae, sunt Missae votivae II classis.
375. Ad omnia altaria sanctuarii, Missa votiva celebrari potest singulis diebus quibus Missae votivae II classis permittuntur, sed solummodo a sacerdotibus peregrinis, aut quoties Missa dicitur in favorem peregrinantium.
376. Similiter, in piis locis, Missa votiva celebrari potest, ut votiva II classis, a sacerdotibus ipsum pium locum visitantibus.
377. Praeter casus nn. 375 et 376 recensitos, Missa votiva celebrari potest tantum ut votiva IV classis.
 
XI - De Missa votiva « Pro Sponsis » et de Missa pro gratiarum actione in 25º et 50º anniversario a celebratione matrimonii
378. Missa votiva « Pro Sponsis », vel saltem eius oratio in Missa diei impedientis, permittitur quoties nuptiae celebrantur, sive extra tempus clausum, sive etiam tempore clauso, si loci Ordinarius, ex iusta causa, solemnem nuptiarum benedictionem permiserit.
379. Praeter dies quibus Missae votivae II classis prohibentur, Missa « Pro Sponsis » prohibetur etiam dominicis diebus et quoties, iuxta n. 381 c, benedictio nuptialis dari nequit.
380. Quoties Missa « Pro Sponsis », non autem benedictio nuptialis, prohibetur, dicitur Missa de Officio diei, cuius orationi additur, sub unica conclusione, oratio Missae votivae impeditae iis etiam diebus quibus, iuxta n. 343 c, commemoratio Missae votivae II classis impeditae prohibetur; et in ea datur benedictio nuptialis more solito.
Cum vero tam Missa « Pro Sponsis » quam benedictio nuptialis prohibentur, Missa una cum benedictione transferri potest in opportuniorem diem non impeditum, post celebratum matrimonium.
381. Quoad Missam « Pro Sponsis » et benedictionem nuptialem, haec insuper serventur:
a) benedictio nuptialis a Missa inseparabilis est. Proinde extra Missam dari nequit, nisi ex Apostolico Indulto; quo in casu, impertienda est iuxta formulam, quae invenitur in Rituali romano, tit. VIII, cap. III;
b) benedictio nuptialis infra Missam dari debet a sacerdote qui Missam celebrat, etiamsi alius sacerdos matrimonio adstiterit;
c) benedictio nuptialis omittitur, si sponsi non sunt praesentes; et si uterque vel alteruter benedictionem iam acceperit, servata nihilominus, sicubi vigeat, consuetudine benedictionem impertiendi, si hanc vir tantum obtinuerit;
d) in Commemoratione omnium Fidelium defunctorum et in Triduo sacro, prohibetur et Missa votiva et eius commemoratio in Missa diei, et benedictio nuptialis infra Missam.
382. Pro gratiarum actione in 250 vel 500 anniversario a celebratione matrimonii, dici potest, ut votiva II classis, aut Missa de Ss.ma Trinitate aut de B. Maria Virg., addita oratione pro gratiarum actione sub unica conclusione cum prima.
Missa finita, super coniuges dicuntur preces quae inveniuntur in Rituali romano, tit. VIII, cap. VII.
 
XII - De aliis quibusdam Missis votivis II classis
383. Praeter Missas votivas II classis, numeris praecedentibus recensitas, revocare oportet Missas votivas lectas, quae per mittuntur, tamquam votivae II classis, in celebrationibus Congressus eucharistici (n. 336), et in quibusdam celebrationibus extraordinariis (n. 340 b).
 
D - De Missis votivis III classis
384. Nomine Missae votivae III classis intellegitur Missa votiva quae celebrari potest diebus liturgicis III et IV classis.
385. Missae votivae III classis, a rubricis generalibus praevisae, sunt:
a) una Missa de D. N. Iesu Christo, summo atque aeterno Sacerdote, prima feria V vel primo sabbato cuiusque mensis, in ecclesiis et oratoriis in quibus peculiaria pietatis exercitia pro cleri sanctificatione, eo die, peraguntur;
b) duae Missae de Ss.mo Corde Iesu, prima feria sexta cuiusque mensis, in ecclesiis et oratoriis in quibus peculiaria pietatis exercitia in honorem eiusdem Ss.mi Cordis, eo die, peraguntur;
c) una Missa de Immaculato Corde B. Maríae Virginis, primo sabbato cuiusque mensis, in ecclesiis et oratoriis, in quibus peculiaria pietatis exercitia in honorem eiusdem Immaculati Cordis B. Maríae Virginis, eo die, peraguntur.
His addi debet Missa de Ss.mo Eucharistiae Sacramento, quae singulis sacerdotibus permittitur, diebus Congressus eucharistici (n. 337).
386. Ratio ordinandi Missas votivas III classis haec est:
a) dicuntur cum Glória ; sed semper sine Credo;
b) admittunt duas commemorationes, aut unam commemorationem et collectam ab Ordinario loci imperatam;
c) si in cantu celebrantur, adhibetur tonus solemnis;
d) quoties prohibentur, non commemorantur in Missa diei.
 
E - De Missis votivis IV classis
387. Missa votiva IV classis est Missa votiva quae celebrari potest tantum diebus liturgicis IV classis.
388. Pro Missa votiva IV classis sumi potest quaelibet Missa, quae a rubricis tamquam votiva permittitur. Requiritur tamen iusta causa, scilicet sacerdotis celebrantis vel fidelium necessitas, utilitas aut devotio.
389. In ordinanda Missa votiva IV classis, haec serventur:
a) non dicitur Glória, nisi in Missis de Angelis, quocumque die, et in Missis de B. Maria Virg., in sabbato;
b) praeter orationem Missae, dici possunt duae aliae orationes, inter quas adnumerandae sunt sive commemorationes de Officio diei aut in Officio diei occurrentes, sive collecta ab Ordinario loci imperata, sive oratio votiva;
c) Credo semper omittitur;
d) si in cantu celebrantur, adhibetur tonus ferialis.
 
Caput VII
DE MISSIS DEFUNCTORUM

A - De Missis defunctorum in genere
390. Missae pro defunctis, quae celebrantur in Commemoratione omnium Fidelium defunctorum, sunt iuxta ordinem Officii; omnes aliae Missae pro defunctis sunt extra ordinem Officii.
391. In Missis defunctorum nulla fit commemoratio de Officio diei currentis.
392. Missae defunctorum sunt I, II, III aut IV classis; de singulis agitur numeris sequentibus.
393. Quaevis Missa defunctorum, etiam exsequialis, prohibetur:
a) in ecclesiis et oratoriis ubi, quavis ratione, habeatur expositio Ss.mi Sacramenti, toto expositionis tempore. Excipiuntur Missae in die Commemorationis omnium Fidelium defunctorum (n.352);
b) in ecclesiis unam tantum Missam habentibus, quoties urgeat onus Missae conventualis, cui per alium sacerdotem satisfieri nequeat ; nisi ipsa Missa conventualis dici debeat aut possit pro defunctis;
c) in ecclesiis unam tantum Missam habentibus, die 2 februarii, et feria IV cinerum, si respective fit benedictio candelarum aut cinerum; et in Litaniis maioribus et minoribus, si dicenda sit Missa de Rogationibus.
394. Prima Missa ex iis quae habentur in Commemoratione omnium Fidelium defunctorum, adhibitis orationibus propriis in Missali inter orationes diversas pro defunctis assignatis, sumitur:
a) pro defunctis Summo Pontifice, Cardinalibus, Episcopis, et Sacerdotibus, in omnibus Missis I, II et III classis;
b) in anniversariis omnium defunctorum alicuius Ordinis vel Congregationis clericalis.
395. Missa quae inscribitur « In die obitus seu depositionis defuncti » dicitur pro defunctis non sacerdotibus :
a) in Missa exsequiali;
b) in Missis pro die obitus;
c) in Missis post acceptum mortis nuntium;
d) in ultima defuncti sepultura;
e) in die III, VII et XXX, adhibitis tamen orationibus propriis.
396. Missa quae inscribitur « In anniversario defunctorum » sumitur in anniversariis defunctorum qui non sunt sacerdotes.
397. Missa « cotidiana » sumitur pro omnibus defunctis cuiusque ordinis vel gradus, extra dies supra recensitos.
398. Quoad orationes in Missis defunctorum, haec serventur:
a) omnes Missae defunctorum, sive in cantu sive lectae, per se dicuntur cum unica oratione, nisi oratio imperata pro defunctis, iuxta n. 458, addi debeat, vel oratio votiva pro defunctis, iuxta n. 464, addi possit;
b) in Missis defunctorum IV classis, si pro certis defunctis applicentur, dicitur oratio conveniens, ut in Missali inter orationes diversas pro defunctis ; si applicentur pro defunctis in genere, vel designatio ignoretur, dicitur oratio Fidelium;
c) in Missis defunctorum prohibetur quaevis oratio, quae non est pro defunctis.
399. Sequentia Dies irae:
a) dici debet tantum in Missis defunctorum I classis. Attamen in Commemoratione omnium Fidelium defunctorum, cum quis tres Missas sine intermissione celebrat, sequentiam dicere debet tantum in Missa principali, secus in prima Missa; in aliis Missis, nisi sint in cantu, eam omittere potest;
b) omitti potest in Missis defunctorum II, III et IV classis.
400. Quaelibet Missa defunctorum potest esse aut in cantu aut Iecta.
401. Absolutio super cadaver aut super tumulum:
a) fieri debet post Missam exsequialem;
b) fieri potest post ceteras Missas defunctorum;
c) fieri potest, ex rationabili causa, etiam post Missas quae non sunt defunctorum.
 
B - De Missis defunctorum I classis

I - De Missis defunctorum I classis in genere
402. Missae defunctorum I classis sunt:
a) Missae in die Commemorationis omnium Fidelium defunctorum;
b) Missa exsequialis.
 
II - De Missis in die Commemorationis omnium Fidelium defunctorum
403. In die Commemorationis omnium Fidelium defunctorum, quilibet sacerdos tres Missas celebrare potest, ut in Missali hoc die.
404. In dicendis Missis huius diei, haec serventur:
a) qui unam dumtaxat Missam celebrat, primam adhibet; qui vero duas, primam et secundam;
b) qui Missam in cantu vel conventualem celebrat, primam adhibet, facta ei potestate anticipandae secundae et tertiae;
c) qui plures Missas in cantu celebrat, in diversis ecclesiis, semper primam adhibere debet;
d) si vero plures Missae, in eadem ecclesia, in cantu celebrantur, primum adhibeatur prima, deinde secunda et denique tertia.
 
III - De Missa exsequiali
405. Nomine Missae exsequialis intellegitur unica Missa pro defunctis, quae directe connectitur cum exsequiis alicuius defuncti.
Haec Missa, per se, celebranda est praesente cadavere; celebrari vero potest etiam, rationabilem ob causam, absente vel iam sepulto.
406. Missa exsequialis prohibetur:
a) diebus sub nn.i, 2, 3, 4, 5 et 6 in tabella praecedentiae recensitis ;
b) diebus festis de praecepto, inter festa sub n. n in tabella praecedentiae comprehensis;
c) in anniversario Dedicationis et in festo Tituli ecclesiae, in qua funus peragitur;
d) in festo Patroni principalis oppidi vel civitatis;
e) in festo Tituli et Sancti Fundatoris Ordinis seu Congregationis, ad quam pertinet ecclesia in qua funus peragitur.
407. Si Officium alicuius festi, de quo n. 406, iuxta rubricas, in alium diem accidentaliter transferendum sit, Missa exsequialis prohibetur die quo festum impeditur ac permittitur die in quem transfertur Officium; si vero solemnitas externa alicuius festi fit in dominica, Missa exsequialis prohibetur die quo fit solemnitas externa, non autem die festo.
408. Quoties Missa exsequialis prohibetur, vel, ob rationabilem causam, in ipso actu funeris celebrari nequit, transferri potest in proximiorem diem similiter non impeditum.
409. In Commemoratione omnium Fidelium defunctorum pro Missa exsequiali sumitur prima Missa diei cum orationibus pro respectivo defuncto in Missa exsequiali dicendis. Si vero prima Missa celebratur pro Officio diei, pro Missa exsequiali sumitur secunda, aut denique tertia.
 
C) De Missis defunctorum II classis

I - De Missis defunctorum II classis in genere
410. Missae defunctorum II classis sunt:
a) Missae pro die obitus;
b) Missa post acceptum mortis nuntium;
c) Missa in ultima defuncti sepultura.
411. Omnes Missae defunctorum II classis dicuntur ut in die obitus ; permittuntur autem dummodo:
a) pro ipso defuncto applicentur;
b) non occurrat dies liturgicus I classis aut dominica quaevis.
Si Missa in die obitus dicitur ultra octiduum a die obitus seu sepulturae defuncti, in oratione et postcommunione omittitur adverbium hodie.
 
II - De Missis pro die obitus
412. Nomine « Missae pro die obitus » intelleguntur Missae quae pro aliquo defuncto celebrantur a die obitus usque ad diem sepulturae:
a) sive in oratorio privato ipsius defuncti, dummodo cadaver sit physice praesens in domo;
b) sive in ecclesia vel oratorio loci ubi defunctus obiit, sepelitur vel habuit domicilium;
c) sive in ecclesia vel oratorio in quo celebratur Missa exsequialis, etsi a funere defuncti seiuncta.
 
III - De Missa post acceptum mortis nuntium
413. Nomine « Missae post acceptum mortis nuntium » intellegitur unica Missa quae pro aliquo defuncto dici potest in qualibet ecclesia vel oratorio, opportuniore die post acceptum mortis nuntium.
 
IV - De Missa in ultima defuncti sepultura
414. Nomine Missae in ultima defuncti sepultura intellegitur unica Missa, quae dici potest in ecclesia vel oratorio illius loci, ubi corpus defuncti iam humatum ad definitivam sepulturam defertur, eo ipso die eiusdem definitivae sepulturae.
 
D - De Missis defunctorum III classis

I - De Missis defunctorum III classis in genere
415. Missae defunctorum III classis sunt:
a) Missa in die III, VII et XXX ab obitu vel sepultura defuncti;
b) Missa « in anniversario » ;
c) Missa defunctorum in ecclesiis et sacellis coemeterii;
d) Missae defunctorum intra octiduum Commemorationis omnium Fidelium defunctorum.
416. Missae defunctorum III classis prohibentur diebus liturgicis I et II classis ; et adhibetur formula quae infra pro singulis Missis indicatur, nisi iuxta n. 394 prima Missa ex iis quae habentur in Commemoratione omnium Fidelium defunctorum sumenda sit.
 
II - De Missa in die III, VII et XXX ab obitu vel sepultura
417. In die III, VII et XXX ab obitu vel sepultura defuncti computando, in qualibet ecclesia vel oratorio dici potest pro ipso defuncto unica Missa ut in die obitus, adhibitis orationibus propriis, quae in fine huius Missae inveniuntur.
Quoties haec Missa a rubricis impeditur, transferri potest in proximiorem diem similiter non impeditum.
Huiusmodi Missae plures esse possunt diebus quibus Missae defunctorum IV classis permittuntur.
 
III - De Missa «in anniversario»
418. Anniversarium stricte sumptum intellegitur annuus recursus diei obitus aut sepulturae alicuius defuncti ; late sumptum vero intellegitur aut anniversarium ex fundatione extra diem obitus vel sepulturae semel quolibet anno celebrandum, aut celebratio quae pro omnibus defunctis alicuius coetus, item semel quolibet anno, habetur, die aut ex fundatione vel consuetudine coetus statuto aut a coetu vel sacerdote celebrante statuendo.
419. His diebus, in qualibet ecclesia vel oratorio, permittitur una Missa quae dicenda est ut in anniversario; et quoties a rubricis prohibetur, transferri potest in proximiorem diem similiter non impeditum.
Huiusmodi Missae plures esse possunt diebus quibus Missae defunctorum IV classis permittuntur.
 
IV - De Missis in ecclesiis et sacellis coemeterii
420. Nomine ecclesiae vel sacelli coemeterii intellegitur:
a) ecclesia vel oratorium publicum principale coemeterii, in quo actu cadavera sepeliuntur, dummodo huiusmodi ecclesia vel oratorium adnexum non habeat onus chorale aut curam animarum;
b) sacellum alicuius particularis sepulcreti rite erecti intra fines coemeterii.
421. Missae quae his locis celebrantur, dummodo pro defunctis applicentur, dici possunt de requie, adhibita « Missa cotidiana » cum oratione convenienti.

V - De Missis defunctorum intra octiduum Commemorationis omnium Fidelium defunctorum
422. Intra octiduum a die Commemorationis omnium Fidelium defunctorum inclusive computandum, omnes Missae, quae applicantur pro omnibus vel quibusdam defunctis, dici possunt de requie, adhibita Missa « cotidiana » cum oratione convenienti.
 
E - De Missis defunctorum IV classis, seu «cotidianis»
423. Missae defunctorum IV classis sunt aliae Missae defunctorum « cotidianae », quae celebrari possunt, loco Missae Officio diei respondentis, in feriis IV classis tantum, extra tempus natalicium.
Maxime convenit ut hae Missae defunctorum IV classis tunc tantum dicantur cum revera pro defunctis, aut in genere aut certo designatis, applicantur.
 
Caput VIII
DE DIVERSIS MISSAE PARTIBUS

A - De psalmo Iudica me, Deus, confessione et altaris incensatione
424. Psalmus Iudica me, Deus, cum sua antiphona, et confessio cum absolutione dicuntur, ante gradus altaris, in qualibet Missa sive in cantu sive Iecta; omittuntur autem una cum sequentibus versibus et orationibus Aufer a nobis et Oramus te, Domine, in:
a) Missa festi Purificationis B. Maríae Virg., quae sequitur benedictionem et processionem candelarum ;
b) Missa feriae IV cinerum, quae dicitur post benedictionem et impositionem cinerum;
c) Missa dominicae II Passionis seu in palmis, quae sequitur benedictionem et processionem ramorum ;
d) Missa Vigiliae paschalis;
e) Missa Rogationum, quae sequitur processionem Litaniarum tam maiorum quam minorum;
f) certis Missis, quae sequuntur quasdam consecrationes, ex rubricis Pontificalis romani.
425. Psalmus Iudica me, Deus omittitur:
a) in Missis de Tempore, a dominica I Passionis usque ad feriam V in Cena Domini;
b) in Missis defunctorum.
426. Incensationes quae in Missa solemni fieri debent, fieri possunt etiam in omnibus Missis cantatis.
 
B - De antiphona ad Introitum, et Kyrie, eléison
427. Ad Introitum dicitur antiphona cum versu psalmi et Glória Patri; atque, his expletis, repetitur antiphona.
Deest vero antiphona ad Introitum cum psalmo et Glória Patri in Missa Vigiliae paschalis.
428. Glória Patri ad Introitum omittitur in Missis de Tempore, a dominica I Passionis usque ad feriam V in Cena Domini, et in Missis defunctorum.
429. Tempore paschali antiphonae ad Introitum duplex additur Allelúia, nisi iam habeatur. E contra, in qualibet antiphona ad Introitum, Allelúia omittitur quoties Missa dicitur extra tempus paschale, nisi in quibusdam Missis aliter indicetur.
430. Kyrie, eléieon dicitur novies post repetitam antiphonam ad Introitum, id est ter Kyrie, eléison, ter Christe, eléison, et ter Kyrie, eléison.
 
C - De hymno Glória in excelsis
431. Hymnus Glória in excelsis dicitur:
a) in Missis quae respondent Officio diei, quotiescumque ad Matutinum dictus est hymnus Te Deum;
b) in Missis festivis de quibus n. 302;
c) in Missis feriae V in Cena Domini, et in Missa Vigiliae paschalis;
d) in Missis votivis I, II et III classis, nisi adhibeatur color violaceus paramentorum ;
e) in Missis votivis IV classis de Angelis, quocumque die, et de B. Maria Virg. quae in sabbato celebrantur.
432. Hymnus Glória in excelsis omittitur:
a) in Missis quae respondent Officio diei, quando ad Matutinum omittitur hymnus Te Deum;
b) in omnibus Missis in quibus adhibetur color violaceus paramentorum;
c) in Missis votivis IV classis, iis exceptis de quibus n. 431 e;
d) in Missis defunctorum.
 
D - De orationibus

I - De orationibus in genere
433. Nomine orationum, in Missa, intellegi debent:
d) oratio Missae quae celebratur; b) orationes Officii commemorati et alicuius commemorationis decurrentis ;
c) aliae orationes a rubricis praescriptae (nn. 447453);
d) oratio ab Ordinario loci imperata (nn. 454460);
e) oratio votiva, quae certis diebus liturgicis dici potest ad libitum sacerdotis celebrantis (nn. 461465).
434. Numero orationum pro singulis diebus liturgicis statuto complectuntur tam oratio Missae et commemorationes quam aliae orationes sive a rubricis praescriptae sive ab Ordinario imperatae sive votivae. Proinde, post orationem Missae:
a) in diebus liturgicis I classis, in Missis votivis I classis, et in Missis in cantu non conventualibus, nulla alia admittitur oratio, praeter orationem sub unica conclusione dicendam et unam commemorationem privilegiatam, salvo praescripto n. 333;
b) in dominicis II classis, nulla alia admittitur oratio, praeter commemorationem festi II classis, quae tamen omittitur si commemoratio privilegiata facienda sit;
c) in aliis diebus liturgicis II classis et in Missis votivis II classis una tantum alia admittitur oratio, scilicet aut una privilegiata aut una ordinaria;
d) in diebus liturgicis III et IV classis et in Missis votivis III et IV classis duae tantum admittuntur orationes.
435. Quaelibet oratio, quae numerum pro singulis diebus liturgicis statutum superet, omittitur; profecto numerum ternarium orationum nullo praetextu excedere licet.
436. Oratio propria Missae semper dicitur sub sua conclusione, nisi ipsi alia oratio, sub eadem conclusione, iungenda sit, ut infra nn. 444-445 dicetur.
437. Sub altera conclusione semper dicuntur:
a) commemorationes faciendae;
b) oratio ab Ordinario loci imperata;
c) oratio votiva.
438. Si duae orationes in prima aut in altera parte sint iisdem fere verbis compositae, oratio posterior:
a) si est de Tempore, mutatur in aliam de sequenti dominica vel feria;
b) si agitur de Sancto, mutatur in aliam de eodem vel simili Communi;
c) si agitur de oratione imperata, omittitur.
439. In orationibus Officii translati vel repositi non sunt mutanda verba hanc vel hodiernam vel praesentem diem, aut similia.
440. Quoties in Missali dicenda occurrunt verba Flectamus génua, Levate, in Missa solemni a diacono, in ceteris Missis a celebrante proferenda sunt; et post Flectamus génua, omnes, una cum celebrante, flexis genibus, per aliquod temporis spatium in silentio orant; dicto Levate, omnes surgunt, et celebrans dicit orationem.
441. Ad qualitatem et numerum orationum in Missis defunctorum quod attinet, serventur ea quae n. 398 tradita sunt.
 
II - De orationibus in Missis cum pluribus lectionibus
442. In Missis cum pluribus lectionibus (nn. 467468) commemorationes et aliae orationes ponuntur post orationem quae praecedit ultimam lectionem seu Epistolam ; et haec tantum oratio computatur ad numerum orationum definiendum.
443. Ad commemorandam feriam cuius Missa plures habet lectiones, sumitur prima oratio, scilicet ea quae dicta est in Laudibus.
 
III - De orationibus sub unica conclusione cum oratione Missae dicendis
444. Orationi Missae additur, sub unica conclusione, altera oratio, solummodo si agitur:
a) de oratione rituali (n. 447);
b) de oratione Missae votivae I aut II classis impeditae (nn. 330 c, 343 c);
c) de alia oratione a rubricis expresse indicata aut concessa uti dicenda sub unica conclusione cum oratione Missae (nn. no, 355, 449, 451, 453)-445. Sub unica conclusione cum oratione Missae una tantum dici potest alia oratio.
Si vero plures orationes, iuxta rubricas, sub unica conclusione cum oratione Missae essent dicendae, una tantum retinetur, secundum ordinem supra, n. 444, descriptum; reliquae omittuntur.
446. Oratio dicenda sub unica conclusione cum oratione Missae una cum illa computatur; et dicenda est etiam in Missis in cantu.
 
IV - De orationibus ritualibus
447. Nomine « orationis ritualis » intellegitur oratio dicenda in Missa quae cum sequentibus benedictionibus vel consecrationibus connectitur:
d) consecratione Episcopi,
b) collatione sacrorum Ordinum,
c) benedictione Abbatis,
d) benedictione Abbatissae,
e) benedictione et consecratione Virginum,
f) benedictione ccemeterii,
g) reconciliatione ecclesiae,
h) reconciliatione ccemeterii.
Hae orationes, quae exstant inter Missas votivas ad diversa, semper addendae sunt, sub unica conclusione, orationi Missae.
448. In Missis in quibus additur oratio ritualis, excluduntur omnes aliae orationes, praeter commemorationes privilegiatas.
 
V - De orationibus in die coronationis summi pontificis et in anniversariis papae et episcopi dioecesani
449. In die coronationis Summi Pontificis et in anniversario eiusdem, necnon in anniversario aut electionis aut consecrationis aut translationis Episcopi dioecesani (semel scilicet, die ab ipso Episcopo eligendo), in omnibus Missis, praeterquam defunctorum, additur, sub unica conclusione cum oratione Missae, oratio pro Papa aut pro Episcopo, modo ne occurrat dies liturgicus sub nn. 1, 2, 3 et 8 in tabella praecedentiae recensitus (cfr. n. 363).
450. Quoties impeditur, oratio pro Papa aut pro Episcopo transfertur in proximiorem diem similiter non impeditum, eodem modo ac transfertur Missa conventualis pro iisdem anniversariis, in ecclesiis cathedralibus et collegiatis (n. 364).
 
VI - De oratione pro seipso sacerdote in anniversario propriae ordinationis sacerdotalis
451. In anniversario propriae Ordinationis sacerdotalis, quilibet sacerdos orationi Missae sub unica conclusione, orationem pro seipso addere potest, modo ne occurrat dies liturgicus sub nn. 1, 2, 3 et 8 in tabella praecedentiae recensitus.
452. Quoties impeditur, oratio pro seipso sacerdote transferri potest in proximiorem diem similiter non impeditum.
 
VII - De oratione «pro fidei propagatione»
453. Paenultima dominica mensis octobris, aut alia ab Ordinario loci statuta « pro Missionibus », in omnibus Missis, orationi Missae additur, sub unica conclusione, oratio pro Fidei propagatione, exceptis diebus sub nn. 1, 2, 3 et 8 in tabella praecedentiae recensitis.
 
VIII - De oratione imperata
454. Nomine orationis imperatae intellegitur oratio, quam Ordinarius loci imperare potest, occurrente gravi et publica necessitate aut calamitate.
455. Tamquam imperata, ab Ordinario loci praescribi potest quaelibet oratio e Missis, quae tamquam votivae celebrari permittuntur, aut ex orationibus ad diversa, aut ex Missis et orationibus pro defunctis.
456. Maxime convenit ut Ordinarius loci orationem imperatam non modo stabili imponat, sed tantum ex causa revera gravi et per spatium quod tempus verae necessitatis non excedat.
457. Oratio imperata:
d) una tantum esse potest;
b) dici debet ab omnibus sacerdotibus Sacrum facientibus in ecclesiis et oratoriis, etiam exemptis, dioecesis ;
c) numquam dicitur sub unica conclusione cum oratione Missae, sed post commemorationes privilegiatas ;
d) prohibetur omnibus diebus liturgicis I et II classis, in Missis votivis I et II classis, in Missis in cantu et quoties commemorationes privilegiatae numerum pro singulis diebus liturgicis statutum compleverint.
458. Oratio imperata pro defunctis dicitur tantum in feriis IV classis, et in Missis votivis aut defunctorum lectis IV classis.
459. In publica calamitate aut necessitate, natura sua per longius tempus persistente (v. gr. bello, pestilentia et similibus), Ordinarius loci imponere quidem potest orationem imperatam convenientem pro toto tempore infausti eventus ; sed haec oratio :
a) dicitur tantummodo feriis secunda, quarta et sexta;
b) prohibetur iisdem diebus et in Missis de quibus supra, n. 457 d.
460. Occurrente urgentiore, gravi et publica necessitate aut calamitate, nec tempus suppetat adeundi Ordinarium loci, parochus, intra fines suae paroeciae, etiam pro ecclesiis et oratoriis exemptis, statuere potest orationem convenientem dicendam per tres dies continuos. Haec oratio iisdem diebus et in iisdem Missis prohibetur ac oratio ab Ordinario loci imperata (n. 457 d) ; quae, si dicenda esset, omittitur.
 
IX - De oratione votiva
461. Quilibet sacerdos addere potest unam orationem ad libitum in omnibus Missis lectis non conventualibus diebus liturgicis IV classis.
462. Oratio votiva eligi potest aut ex Missis, quae tamquam votivae celebrari permittuntur, aut ex orationibus ad diversa, aut ex Missis et orationibus pro defunctis.
463. Haec oratio ponitur ultimo loco, post alias orationes, non autem excedere debet numerum ternarium orationum.
464. Oratio votiva pro defunctis addi potest in Missis lectis non conventualibus defunctorum IV classis.
465. In oratione A cunctis, nominari potest sive Titularis propriae ecclesiae, sive quilibet Patronus principalis, sive Fundator aut Titulus Ordinis seu Congregationis. Ceterum serventur rubricae quae, pro hac oratione, in Missali inveniuntur.
 
E - De lectionibus et aliis usque ad Evangelium
466. Post orationes dicitur Epistola; qua finita, respondetur Deo gratias.
467. Epistolae praemittitur una lectio;
a) in feriis IV Quatuor Temporum;
b) in feria IV hebdomadae IV Quadragesimae;
c) in feria IV Hebdomadae sanctae.
In fine huius lectionis respondetur Deo gratias.
468. Quinque lectiones praemittuntur Epistolae in sabbatis Quatuor Temporum; et in fine cuiusque lectionis, praeter quam post lectionem Danielis prophetae, respondetur Deo gratias.
In Missis conventualibus, et in Missis in quibus sacri Ordines conferuntur, semper dici debent omnes lectiones cum suis orationibus et versibus; in ceteris Missis, sive in cantu sive lectis, dici potest tantum prima oratio, quae respondet Officio, cum Flectamus génua, si dicendum est, et prima lectio cum suis versibus, deinde, dictis more solito Dóminus vobiscum, Et cum spiritu tuo et Oremus, secunda oratio sine Flectamus génua, quam sequuntur aliae commemorationes forte occurrentes, et, omissis sequentibus lectionibus cum suis versibus et orationibus, statim subiúngitur ultima lectio seu Epistola cum sequenti tractu et, sabbato post Pentecosten, cum sequentia.
469. Post Epistolam, dicitur graduale, Allelúia cum suis versibus, aut tractus, prout in Missali suo loco indicatur.
470. Sequentia dicitur ante ultimum Allelúia vel post tractum. Omittitur in Missis votivis. Ad sequentiam Dies irae quod attinet, serventur normae n. 399 traditae.
471. In principio Evangelii dicitur Dóminus vobiscum, cui respondetur Et cum spiritu tuo ; deinde : Sequentia (vel Initium) sancti Evangelii secúndum N., cui respondetur Glória tibi, Domine; et in fine respondetur Laus tibi, Christe.
472. In Hebdomada sancta, ante lectionem históriae Passionis Domini non dicitur Dóminus vobiscum, neque Sequentia sancti Evangelii, Glória tibi, Domine, sed Passio Dómini nostri Iesu Christi secúndum N., et in fine non respondetur Laus tibi, Christe.
473. In Missis in cantu, ea omnia, quae diaconus vel subdiaconus aut lector, vi proprii officii cantant vel legunt, a celebrante omittuntur.
474. Post Evangelium, praesertim in dominicis et diebus festis de praecepto, habeatur, iuxta opportunitatem, brevis homilia ad populum.
Homilia vero, si fiat ab alio sacerdote ac celebrante, non superimponatur Missae celebrationi, impediendo fidelium participationem; proinde, hoc in casu, Missae celebratio suspendatur, et tantummodo expleta homilia resumatur.
 
F - De symbolo
475. Post Evangelium aut homiliam, dicitur symbolum:
a) in qualibet dominica, etsi eius Officium alicui festo locum cedat, vel Missa votiva II classis celebretur;
b) in festis I classis et in Missis votivis I classis;
c) in festis II classis Domini et B. Maríae Virg.;
d) per octavas Nativitatis Domini, Paschatis et Pentecostes, etiam in festis occurrentibus et in Missis votivis;
e) in festis nataliciis Apostolorum et Evangelistarum, necnon in festis Cathedrae S. Petri et S. Barnabae Ap.
476. Non dicitur symbolum:
a) in Missis sive chrismatis sive in Cena Domini, feria V Hebdomadae sanctae, et in Missa Vigiliae paschalis;
b) in festis II classis, iis exceptis quae supra, n. 475 c et e, recensentur;
c) in Missis votivis II classis;
d) in Missis festivis et votivis III et IV classis;
e) ratione alicuius commemorationis in Missa occurrentis;
f) in Missis defunctorum.
 
G - De antiphona ad Offertorium et de orationibus secretis
477. Post symbolum vel, si non est dicendum, post Evangelium aut homiliam, dicitur Dóminus vobiscum, cui respondetur Et cum spiritu tuo, et Oremus; deinde antiphona ad Offertorium, quae deest tantum in Missa Vigiliae paschalis.
478. Tempore paschali, antiphonae ad Offertorium additur Allelúia, nisi iam habeatur. Retinetur vero Allelúia, quod aliquando invenitur in fine antiphonae ad Offertorium, extra tempus paschale, praeter quam a Septuagesima ad Pascha.
479. Oblatio hostiae et calicis, et quae sequuntur, fiunt ut in Ordine Missae.
480. Oratio « secreta » dicitur secreto, absque Dóminus vobiscum et Oremus. Tot vero dicuntur orationes secretae, quot dictae sunt orationes in initio Missae. Dicuntur eodem ordine et concluduntur ac aliae orationes.
481. Conclusio ultimae orationis secretae dicitur secreto usque ad verba Per ómnia saecula saeculorum, quae clara voce proferuntur.
 
H - De praefatione
482. Praefatio dicitur quae cuique Missae propria est; qua deficiente, dicitur praefatio de Tempore, secus communis.
483. Nulla commemoratio, in Missa occurrens, praefationem propriam inducit.
484. Praefatio de Nativitate Domini dicitur:
a) tamquam propria in Missis de Nativitate Domini et de eiusdem octava, necnon in festo Purificationis B. Maríae Virg.;
b) tamquam de Tempore, infra octavam Nativitatis Domini, etiam in Missis quae secus praefationem propriam haberent, exceptis iis Missis quae praefationem propriam de divinis mysteriis vel Personis habent; et a die 2 ad 5 ianuarii.
485. Praefatio de Epiphania Domini dicitur:
a) tamquam propria in Missis de festo Epiphaniae et de Commemoratione Baptismatis D. N. Iesu Christi;
b) tamquam de Tempore diebus a 7 ad 13 ianuarii.
486. Praefatio de Quadragesima dicitur:
a) tamquam propria in Missis de Tempore a feria IV cinerum usque ad sabbatum ante dominicam I Passionis;
b) tamquam de Tempore in ceteris Missis quae celebrantur eodem tempore, et praefatione propria carent.
487. Praefatio de sancta Cruce dicitur:
a) tamquam propria in Missis de tempore a dominica I Passionis usque ad feriam V in Cena Domini; in Missis tam festivis quam votivis de sancta Cruce, de Passione Domini et instrumentis Passionis Domini, de pretiosissimo Sanguine D. N. Iesu Christi, de Ss.mo Redemptore;
b) tamquam de Tempore in omnibus Missis a dominica I Passionis usque ad feriam IV Hebdomadae sanctae, quae praefatione propria carent.
488. Praefatio de Missa chrismatis dicitur feria V in Cena Domini, in sua Missa.
489. Praefatio paschalis dicitur:
a) tamquam propria in Missis de Tempore a Missa Vigiliae paschalis usque ad vigiliam Ascensionis Domini;
b) tamquam de Tempore in ceteris Missis quae celebrantur eodem tempore, et praefatione propria carent.
490. Praefatio de Ascensione Domini dicitur:
d) tamquam propria in festo Ascensionis Domini;
b) tamquam de Tempore in omnibus Missis a feria VI post Ascensionem usque ad feriam VI ante vigiliam Pentecostes, quae praefatione propria carent.
491. Praefatio de Ss.mo Corde Iesu dicitur in Missis festivis et votivis de Ss.mo Corde Iesu.
492. Praefatio de D. N. Iesu Christo Rege dicitur in Missis festivis et votivis de D. N. Iesu Christo Rege.
493. Praefatio de Spiritu Sancto dicitur:
d) tamquam propria in Missis de Tempore a vigilia Pentecostes usque ad subsequens sabbatum; et in Missis festivis et votivis de Spiritu Sancto;
b) tamquam de Tempore in ceteris Missis quae celebrantur eodem tempore, et praefatione propria carent.
494. Praefatio de Ss.ma Trinitate dicitur:
a) tamquam propria in Missis de festo et votivis Ss.mae Trinitatis;
b) tamquam de Tempore in dominicis Adventus, et in omnibus dominicis II classis, extra tempus natalicium et paschale.
495. Praefatio de beata Maria Virgine dicitur in Missis festivis et votivis beatae Maríae Virginis, praeterquam in festo Purificationis B. Maríae Virg.
496. Praefatio de S. Ioseph dicitur in Missis festivis et votivis S. Ioseph.
497. Praefatio de Apostolis dicitur in Missis festivis et votivis Apostolorum et Evangelistarum.
498. Praefatio communis dicitur in Missis quae praefatione propria carent, nec sumere debent praefationem de Tempore.
499. Praefatio defunctorum dicitur in Missis defunctorum.

I - De Canone Missae et aliis usque ad post communionem
500. Post praefationem et Sanctus dicitur Canon Missae secreto, ut in Ordine Missae.
501. Quoties infra Actionem Communicantes, Hanc ígitur et Qui pridie variari contingit, suo loco in propriis Missis adnotatur.
Infra octavas Nativitatis Domini, Paschatis et Pentecostes Communicantes et Hanc ígitur propria dicuntur quoque in Missis quae non sunt de octava, etiamsi praefatione propria gaudeant.
502. Tempus proprium sanctae Communionis fidelibus distribuendae est infra Missam, post Communionem sacerdotis celebrantis, qui ipsemet eam petentibus distribuat, nisi propter grandem communicandum numerum conveniat, ut ab alio vel aliis sacerdotibus adiuvetur.
Dedecet vero omnino, ut in eodem altari, in quo actu Missa celebratur, ab alio sacerdote sancta Communio distribuatur, extra tempus Communionis proprium.
Ex rationabili porro causa permittitur quoque, sanctam Communionem distribuere, immediate ante vel post Missam, imo etiam, extra Missam, quibus in casibus adhibetur forma in Rituali Romano praescripta, tit. V, cap. II, nn. 1-10.
503. Quoties sancta Communio infra Missam distribuitur, celebrans, sumpto sacratissimo Sanguine, omissis confessione et absolutione, dictis tamen Ecce Agnus Dei et ter Domine, non sum dignus, immediate ad distributionem sanctae Eucharistiae procedit.
504. Expleto Canone et omnibus aliis usque ad Communionem, dicitur antiphona ad Communionem, cuius in fine, tempore paschali, additur Allelúia, nisi iam habeatur ; retinetur vero Allelúia, quod aliquando invenitur in fine huius antiphonae, extra tempus paschale, praeter quam a Septuagesima ad Pascha.
505. Orationes post Communionem dicuntur eodem numero, modo et ordine ac orationes in principio Missae.
506. In Missis de feriis Quadragesimae et Passionis, excepto Triduo sacro, expleta ultima oratione post Communionem, additur Oratio super populum, quae dicitur semper sub sua conclusione, et cui praemittitur Oremus. Humiliáte capita vestra Deo. Haec oratio dicenda est etiam cum tres orationes post Communionem iam praecesserint.
 
L - De conclusione Missa
507. In fine Missae dicitur Ite, missa est, cui respondetur Deo gratias.
Attamen:
a) in Missa vespertina in Cena Domini quam sequitur solemnis repositio Ss.mi Sacramenti, et in aliis Missis quas sequitur aliqua processio, dicitur Benedicamus Domino, cui respondetur Deo gratias;
b) infra octavam Paschatis, in Missis de Tempore, ad Ite, missa est et ad sequens Deo gratias duplex additur Allelúia;
c) in Missis defunctorum dicitur Requiescant in pace, cui respondetur Amen.
508. Dicto Placeat, datur benedictio, quae omittitur tantum cum dictum est Benedicamus Domino aut Requiescant in pace.
509. Pro ultimo Evangelio, in quavis Missa, regulariter sumitur initium Evangelii secundum Ioannem.
Attamen in dominica II Passionis seu in palmis, in omnibus Missis quae non sequuntur benedictionem et processionem ramorum dicitur ultimum Evangelium proprium.
510. Ultimum Evangelium penitus omittitur:
a) in Missis in quibus dictum est Benedicamus Domino, iuxta n. 507 a;
b) in festo Nativitatis Domini, ad tertiam Missam;
c) in dominica II Passionis seu in palmis, in Missa quae sequitur benedictionem et processionem ramorum ;
d) in Missa Vigiliae paschalis;
e) in Missis defunctorum, cum sequitur absolutio super tumulum;
f) in certis Missis, quae sequuntur quasdam consecrationes, ex rubricis Pontificalis romani.
 
Caput IX
DE HIS QUAE CLARA VOCE AUT SECRETO DICENDA SUNT IN MISSA

511. In Missa Iecta, dicuntur clara voce:
a) verba In nomine Patris, etc; psalmus Iudica me, Deus, cum sua antiphona; confessio et ea quae sequuntur usque ad Oremus inclusive; orationes vero Aufer a nobis et Oramus te, Domine dicuntur secreto;
b) antiphona ad Introitum cum suo versu et Glória Patri necnon Kyrie, eléison ;
c) hymnus Glória in excelsis ;
d) Dóminus vobiscum, Oremus, Flectamus génua-Leváte, orationes ;
e) lectiones, Epistola, graduale, tractus, Allelúia cum suo versu, sequentia et Evangelium;
f) symbolum;
g) Dóminus vobiscum, Oremus et antiphona ad Offertorium, necnon verba Orate, fratres ;
h) praefatio et Sanctus-Benedíctus ;
i) verba Nobis quoque peccatoribus; oratio dominica cum sua praefatione; Per ómnia saecula saeculorum et Pax Dómini sit semper vobiscum; Agnus Dei, etc; verba Domine, non sum dignus ante Communionem sacerdotis celebrantis; formulae ad Communionem fidelium ; antiphona ad Communionem ; Dóminus vobiscum et postcommuniones; necnon verba Humiliáte capita vestra Deo et oratio super populum;
l) Ite, missa est vel Benedicamus Domino aut Requiescant in pace ; benedictio et ultimum Evangelium.
Cetera dicuntur secreto.
512. Sacerdos autem maxime curare debet ut ea quae clara voce dicenda sunt, distincte et apposite proferat, non admodum festinanter, ut advertere possit quae legit, nec nimis morose, ne audientes taedio afficiat; neque etiam voce nimis elata, si in altari secundario celebrat, ne perturbet alios, qui fortasse in eadem ecclesia tunc temporis celebrant ; neque tam submissa, ut a circumstantibus audiri non possit. Quae vero secreto dicenda sunt, ita pronuntiet, ut ipsemet se audiat, et a circumstantibus non audiatur.
513. In Missa solemni, celebrans:
d) dicit in cantu: Dóminus vobiscum, quoties occurrit, praeter quam in versibus post confessionem; orationes; Oremus ante antiphonam ad Offertorium, Per ómnia saecula saeculorum cum praefatione; Per ómnia saecula saeculorum cum Pater noster et sua praefatione; Per ómnia saecula saeculorum cum Pax Dómini;
b) incipit in cantu: Glória et Credo, quando sunt dicenda;
c) dicit clara voce formulas ad Communionem fidelium et verba benedictionis in fine Missae;
d) dicit voce convenienti partes quibus ministri sacri respondere debent;
e) dicit secreto alia quae in Missa lecta dicuntur clara voce;
f) omittit ea quae a ministris sacris vel a lectore proferuntur.
514. In Missis cantatis, scilicet sine ministris sacris, celebrans tenetur servare ea quae numero praecedenti dicta sunt, et insuper tenetur partes ministris sacris proprias cantu proferre. Epistola a lectore cani potest. Quod si non cantetur a lectore, satius erit quod legatur sine cantu ab ipso celebrante, qui tamen potest Epistolam more solito cantare.
515. Tonus solemnis, in cantu orationum, praefationis et orationis dominicae, adhibetur:
a) in dominicis;
b) in Missis festivis et in Missa de Officio S. Maríae in sabbato;
c) in vigiliis I classis;
d) feria V in Cena Domini et in Missa Vigiliae paschalis;
e) per octavas;
f) in Missis votivis I, II et III classis.
516. Tonus ferialis vero adhibetur:
a) in feriis;
b) in vigiliis II et III classis;
c) in Missis votivis IV classis;
d) in Missis defunctorum.
 
Caput X
DE ORDINE GENUFLECTENDI, SEDENDI ET STANDI IN MISSA

517. In Missa Iecta, sacerdos celebrans genufléctit:
a) quoties aut in Ritu servando in celebratione Missae, aut in Ordine Missae, aut in Proprio cuiusque Missae, adnotatur ipsum genuflectere debere;
b) quando Sacramentum in altari discoopertum apparet, quoties ad medium altaris accedit vel e medio discedit.
518. In Missis in cantu, sacerdos celebrans genufléctit:
a) quoties ipsi genuflectendum est in Missa Iecta. Sed ad verba quae ab aliis cantanda sunt, non genufléctit dum ipse illa verba legit, sed dum aut a ministris aut a choro, iuxta rubricas, cantu proferuntur;
b) ad verba autem Et incarnatus est, in symbolo, sacerdos celebrans semper genufléctit, cum haec verba recitat; cum vero cantantur, si non sedet, iterum genua flectit ; si autem sedet, non genufléctit sed caput tantum profunde inclinat apertum, praeter quam in tribus Missis Nativitatis Domini et in Missa Annuntiationis B. Mariae Virg., in quibus, dum haec verba cantantur, omnes genua flectunt.
519. Ministri, in Missis in cantu, semper genuflectunt cum sacerdote celebrante, praeterquam subdiaconi tenens librum ad Evangelium, et acolythi tenentes candelabra, qui tunc non genuflectunt. Et cum diaconus cantat illa verba, ad quae est genuflectendum, ipse versus librum, celebrans et omnes alii versus altare genuflectunt. Ad Consecrationem vero ministri utrumque genu flectunt.
520. In choro, qui non sunt Praelati genua flectunt ad confessionem cum suo psalmo et ad benedictionem celebrantis in huc Missae. Praelati autem et Canonici, ad benedictionem, caput profunde inclinant.
521. Insuper omnes, etiam Praelati, in choro genua flectunt:
a) ad Consecrationem;
b) ad Communionem fidelium;
c) in Missis feriarum Adventus, Quadragesimae et Passionis, Quatuor Temporum mensis septembris, vigiliarum II et III classis extra tempus paschale, et in Missis defunctorum: ad orationes ante Epistolam, dicto Dóminus vobiscum; ab expleto Sanctus usque ad Pater noster cum sua praefatione exclusive; et ad orationes post Communionem et super populum;
d) quoties cantantur a ministris vel a choro verba quae genuflexionem requirunt.
522. Item in choro omnes unum genu flectunt:
a) dum celebrans recitat verba symboli Et incarnatus est etc;
b) dum dicit verba ultimi Evangelii Et Verbum caro factum est.
523. In Missa solemni celebrans, medius inter diaconum et subdiaconum, sedere potest ad latus Epistolae, iuxta altare, dum cantantur Kyrie, eléison, Glória in excelsis, sequentia et Credo; alio tempore stat ad altare, vel genufléctit, ut supra. Haec valent quoque in Missa cantata.
524. In choro non sedent qui actu cantant, reliqui autem sedere possunt:
a) quando celebrans sedet;
b) dum cantantur lectiones et Epistola, graduale, tractus et Allelúia cum suo versu, et sequentia;
c) ab Offertorio usque ad incensationem chori vel, si chorus non incensatur, usque ad praefationem;
d) ab expleta Communione usque ad Dóminus vobiscum ante postcommunionem.
Ad alia stant vel genuflectunt, ut supra.
 
Caput XI
DE PRAEPARATIONE ALTARIS AD MISSAM

525. Altare, in quo sacrosanctum Missae Sacrificium celebrandum est, debet esse totum lapideum, rite consecratum; vel saltem habere debet tabulam lapideam, seu petram sacram, item rite consecratam, quae tam ampla sit ut hostiam et maiorem partem calicis capiat; aut etiam, ex Indulto Apostolico, antimensium, rite benedictum.
526. Altare cooperiatur tribus tobaleis, rite benedictis, quarum una ita oblonga sit ut, ad latera, usque ad terram pertingat.
527. Super altare adsit in medio Crux satis magna cum Crucifixo, et candelabra quae iuxta qualitatem Missae requiruntur, cum candelis accensis, hinc et inde in utroque eius latere. Ponantur insuper sic dictae « tabellae secretarum », sed pro tempore Missae tantum; et, ad latus Epistolae, cussinus, seu legite, Missali supponendum.
528. Ad latus Epistolae, super mensa ad hoc praeparata, parentur ampullae vini et aquae cum pelvicula et manutergio, necnon parva campanula, et patina pro fidelium Communione.
529. Super altare nihil omnino ponatur, quod ad Missae sacrificium vel ipsius altaris ornatum non pertineat.
530. Usus accendendi cereum, prope altare, a Consecratione ad Communionem, ubi viget, servetur.
 

Aproveite e leia também: